Μετά από σχεδόν τρεις μήνες πολέμου, οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν το πρώτο μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, κάτι που αναμενόταν την Παρασκευή. Με τις υπογραφές, τέθηκε άμεσα σε ισχύ μια προσωρινή συμφωνία που ανοίγει τον δρόμο για τις τελικές διαπραγματεύσεις για τα αγκαθώδη θέματα μεταξύ των δύο χωρών.
Η επικύρωση της συμφωνίας από τις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε στο Παλάτι των Βερσαλλιών, στο περιθώριο της Συνόδου των G7 στη Γαλλία.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε το έγγραφο κατά τη διάρκεια επίσημου δείπνου που παρέθεσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ενώ λίγες ώρες αργότερα η Τεχεράνη επιβεβαίωσε ότι την υπογραφή του έβαλε και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.
«Αυτό δεν ήταν εύκολο», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της τελετής υπογραφής, υπερασπιζόμενος τη συμφωνία ως τον μοναδικό τρόπο αποφυγής μιας μεγάλης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.
«Δεν ήθελα να δω οικονομική καταστροφή. Αν αυτή η κατάσταση συνεχιζόταν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια ύφεση», ανέφερε νωρίτερα σε δημοσιογράφους.
Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε κατόπιν μέσω X βίντεο στο οποίο απεικονίζεται ο Τραμπ να βάζει την υπογραφή του με μαρκαδόρο στο έγγραφο, έχοντας καθισμένο στο πλάι του τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, που τον συγχαίρει, προτού το δώσει στον υπουργό Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο, όρθιο πίσω του.
Το πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε φωτογραφίες που εικονίζουν τον πρόεδρο Πεζεσκιάν καθώς υπέγραφε.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε το 14σέλιδο σχέδιο συμφωνίας ως ένα πλαίσιο που «ανοίγει τον δρόμο για μια διαρκή ειρήνη» και εκτίμησε ότι θα συμβάλει στη σταθεροποίηση και τη μείωση των τιμών της ενέργειας παγκοσμίως.
Παρά την υπογραφή, το πιο κρίσιμο ζήτημα, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, παραμένει ανοιχτό. Το μνημόνιο προβλέπει ότι οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για διάστημα έως 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν κοινής συμφωνίας.
Μετά την υπογραφή της συμφωνίας το στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά πλήρως «χωρίς καθυστέρηση» κι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα αρθεί «αμέσως», διαβεβαίωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ. Επιβεβαίωσεότι θα οργανωθεί αύριο Παρασκευή στην Ελβετία τελετή για να τιμηθεί η σημαντική «εξέλιξη» και να αρχίσουν «τεχνικές συνομιλίες» ανάμεσα στα μέρη.
Στο κείμενο της συμφωνίας η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ προβλέπεται ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο θα αραιωθεί υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Ωστόσο, στην Τεχεράνη οι τόνοι παραμένουν υψηλοί. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής της συμφωνίας, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ παραμένει.
«Το δάχτυλό μας παραμένει στη σκανδάλη. Αν ο εχθρός δεν καταλάβει τη γλώσσα της λογικής, θα επιστρέψουμε στη γλώσσα της ισχύος», δήλωσε χαρακτηριστικά στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι τα Στενά του Ορμούζ «δεν θα επιστρέψουν στις προπολεμικές συνθήκες», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης στα πλοία μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών που προβλέπει η συμφωνία.
Δυο μήνες διαπραγματεύσεων – Τι προβλέπει η συμφωνία
Το κείμενο της συμφωνίας, που ανέγνωσε χθες αμερικανός αξιωματούχος σε δημοσιογράφους, προβλέπει πως η Ουάσιγκτον θα αναστείλει, από τη στιγμή της υπογραφής, τις κυρώσεις της που εμπόδιζαν τις πωλήσεις του ιρανικού πετρελαίου. Δέχτηκε επίσης να προχωρήσει στην άρση του συνόλου των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης σε περίπτωση σύναψης οριστικής συμφωνίας έπειτα από διαπραγματεύσεις διάρκειας εξήντα ημερών.
Κατά τη διάρκειά τους, οι κυβερνήσεις των δυο χωρών θα συζητήσουν για τη δημιουργία «μηχανισμού που θα επιτρέψει την επεξεργασία» των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με την καταφυγή σε μέθοδο αραίωσής του «υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ», του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, σημείωσε ο αμερικανός αξιωματούχος που είδε «μεγάλη νίκη» για την Ουάσιγκτον στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Ιράν θα επιτρέψει εντός τριάντα ημερών την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, το de facto κλείσιμο του οποίου αφότου ξέσπασε ο πόλεμος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία.
Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία, να διευκολύνουν, σε συντονισμό με «περιφερειακούς εταίρους» τους, ιδίως μοναρχίες του Κόλπου, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, χωρίς πάντως αυτό να συνεπάγεται οποιαδήποτε αμερικανική χρηματοδοτική συμμετοχή.
Το Ιράν δημοσιοποίησε χθες το κείμενο της συμφωνίας μέσω του επίσημου πρακτορείου ειδήσεων IRNA.
Τα 14 σημεία της συμφωνίας
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφώνησαν από κοινού και καλή τη πίστει στα ακόλουθα:
1. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθώς και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο, υπογράφουν το παρόν Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) για να κηρύξουν την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα, δεσμεύονται να μην ξεκινήσουν στο εξής κανέναν πόλεμο ή στρατιωτική επιχείρηση ο ένας εναντίον του άλλου, να απέχουν από απειλές ή χρήση βίας και να διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τη μόνιμη λήξη του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, καθώς και τις υπόλοιπες προβλέψεις της παρούσας παραγράφου.
2. Οι δύο πλευρές αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται αμοιβαία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης και να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές της υποθέσεις.
3. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να ολοκληρώσουν την τελική συμφωνία εντός 60 ημερών το αργότερο, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν κοινής συναίνεσης.
4. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν αμέσως τη διαδικασία άρσης του ναυτικού αποκλεισμού και κάθε άλλου εμποδίου ή περιορισμού εις βάρος του Ιράν, ενώ ο αποκλεισμός θα έχει τερματιστεί πλήρως εντός 30 ημερών. Κατά το διάστημα αυτό, η κίνηση των πλοίων θα αποκαθίσταται σταδιακά στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να απομακρύνουν τις δυνάμεις τους από περιοχές κοντά στο Ιράν εντός 30 ημερών από την επίτευξη της τελικής συμφωνίας.
5. Με την υπογραφή του Μνημονίου, το Ιράν θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να διασφαλίσει για διάστημα 60 ημερών την ασφαλή και χωρίς χρεώσεις διέλευση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα. Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανεκκινήσει άμεσα, ενώ η πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας θα ολοκληρωθεί εντός 30 ημερών, λαμβάνοντας υπόψη τις εργασίες αποναρκοθέτησης και άρσης τεχνικών ή στρατιωτικών εμποδίων. Το Ιράν θα ξεκινήσει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν και τα υπόλοιπα παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου για τη μελλοντική διαχείριση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
6. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, να διαμορφώσουν ένα οριστικό σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Ο μηχανισμός εφαρμογής του σχεδίου θα καθοριστεί στην τελική συμφωνία εντός 60 ημερών. Οι ΗΠΑ θα χορηγήσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για τις σχετικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
7. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να καταργήσουν κάθε μορφή κυρώσεων κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, των αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας και όλων των μονομερών αμερικανικών κυρώσεων, πρωτογενών και δευτερογενών, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας. Οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την κρίσιμη σημασία του ζητήματος και δηλώνουν πρόθεση να το αντιμετωπίσουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις.
8. Το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διευθετήσουν το ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί από κοινού, με ελάχιστη απαίτηση την αραίωση του υλικού επιτόπου υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Θα διεξαχθούν επίσης συζητήσεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου και άλλες πυρηνικές ανάγκες του Ιράν στο πλαίσιο μιας αμοιβαία αποδεκτής τελικής συμφωνίας.
9. Μέχρι την επίτευξη της τελικής συμφωνίας, οι δύο πλευρές συμφωνούν να διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς. Το Ιράν θα διατηρήσει το σημερινό επίπεδο του πυρηνικού του προγράμματος και οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι αμέσως μετά την υπογραφή του Μνημονίου και μέχρι την πλήρη άρση των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών συναλλαγών, ασφαλίσεων και μεταφορών.
11. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να καταστήσουν διαθέσιμα προς χρήση τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία του Ιράν με την εφαρμογή του Μνημονίου. Οι διαδικασίες αποδέσμευσης θα συμφωνηθούν από κοινού κατά τις διαπραγματεύσεις. Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιούνται πλήρως για πληρωμές προς δικαιούχους που θα ορίζει η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν. Οι ΗΠΑ θα εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις.
12. Οι δύο χώρες συμφωνούν στη δημιουργία εκτελεστικού μηχανισμού παρακολούθησης, ο οποίος θα επιβλέπει την εφαρμογή του παρόντος Μνημονίου και τη συμμόρφωση με την τελική συμφωνία.
13. Μετά την υπογραφή του Μνημονίου και υπό την προϋπόθεση ότι θα ξεκινήσει η εφαρμογή των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11 και θα συνεχιστεί απρόσκοπτα, οι δύο πλευρές θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία αποκλειστικά επί των υπολοίπων ζητημάτων.
14. Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω δεσμευτικής απόφασης του Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου